Almanya’da Yaşayan Çocuklar İçin Türkiye’de İştirak Nafakası Davası | Kapsamlı Rehber 2026
Almanya’da Yaşayan Çocuklar İçin Türkiye’de İştirak Nafakası Davası
Almanya’da yaşayan çocuklar için Türkiye’de iştirak nafakası davası açılması mümkündür. İştirak nafakası, boşanma sonrası velayeti kendisinde bulunmayan ebeveynin, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkısı olarak ödediği nafakadır (TMK m. 182). Kusur aranmaz ve çocuk 18 yaşına kadar devam eder. Nafaka borçlusu Türkiye’de yaşıyorsa dava doğrudan Aile Mahkemesinde açılır; borçlu Almanya’daysa 1956 New York Sözleşmesi kapsamında uluslararası tahsilat yoluna başvurulabilir.
İştirak Nafakası Nedir? (TMK m. 182)
İştirak Nafakası Nedir? (TMK m. 182)
İştirak nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra velayeti kendisine bırakılmayan ebeveynin, müşterek çocuğun bakım, eğitim ve geçim giderlerine mali gücü oranında katılmasını sağlayan nafaka türüdür. İştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir; yoksulluk nafakasından farklı olarak kusur şartı aranmaz ve hakim talep üzerine hükmeder. Çocuğun ergin olmasına (18 yaş) kadar devam eder.
Almanya’da yaşayan ve Türkiye’deki eski eşinden çocuk için nafaka talep eden ebeveyn ile Almanya’da yaşayan nafaka borçlusunun Türkiye’deki mal varlığından tahsilat yapmak isteyen ebeveyn için farklı yollar mevcuttur.
İştirak Nafakası Şartları
- Boşanma kararının kesinleşmiş olması: İştirak nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra talep edilir. Dava süresince çocuk için ödenen nafaka “tedbir nafakası” olup, kesinleşme ile iştirak nafakasına dönüşür.
- Velayetin bir ebeveyne bırakılmış olması: İştirak nafakasını, velayeti kendisinde bulunan ebeveyn, çocuk adına diğer ebeveynden talep eder.
- Kusur aranmaz: Boşanmada hangi tarafın kusurlu olduğuna bakılmaksızın hükmedilir. Tam kusurlu ebeveyn dahi nafaka ödemekle yükümlüdür.
- Çocuğun reşit olmaması: Kural olarak çocuk 18 yaşına kadar devam eder. Çocuk ergin olmadan bir meslek veya sanatla geçimini sağlıyorsa nafaka kesilebilir.
- Nafaka yükümlüsünün mali gücü: Nafaka miktarı, yükümlünün ekonomik durumuna ve çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Yetkili Mahkeme ve Uygulanacak Hukuk
| Durum | Yetkili Mahkeme | Uygulanacak Hukuk |
|---|---|---|
| Borçlu Türkiye’de yaşıyorsa | Borçlunun yerleşim yeri Aile Mahkemesi | Türk hukuku (TMK) |
| Her iki taraf da Almanya’da, dava Türkiye’de açılacaksa | Ankara, İstanbul veya İzmir Aile Mahkemesi | MÖHUK gereği mutad mesken hukuku (Alman hukuku uygulanabilir) |
| Almanya’da nafaka kararı var, Türkiye’de uygulanacaksa | Tenfiz için Aile Mahkemesi | Tenfiz koşulları: MÖHUK m. 50-59 |
| Borçlu Almanya’da, tahsilat isteniyorsa | New York Sözleşmesi yoluyla (Başsavcılık) | Borçlunun bulunduğu ülke hukuku |
Mutad mesken hukuku (MÖHUK): Tarafların uzun süredir Almanya’da yaşaması durumunda Türk hakimi, MÖHUK hükümleri gereğince iştirak nafakası taleplerine Alman hukukunu uygulayabilir. Almanya’da çocuk nafakası miktarları genellikle Düsseldorfer Tabelle (Düsseldorf Tablosu) kriterlerine göre belirlenir ve çocuğun yaşına ile ebeveynin gelirine göre güncellenir.
Almanya’dan İştirak Nafakası Davası Nasıl Açılır?
Belgelerin hazırlanması: Almanya’daki ikamet belgeleri (Meldebescheinigung), varsa mevcut boşanma/nafaka kararları, gelir durumunu gösteren belgeler (Lohnabrechnung, Steuerbescheid) ve çocuğun ihtiyaçlarına ilişkin belgeler toplanır. Apostil şerhi ve yeminli Türkçe tercüme gereklidir.
Tanıma/tenfiz (gerekiyorsa): Almanya’da kesinleşmiş bir boşanma kararı varsa ve Türkiye’de henüz tanınmamışsa, önce tanıma ve tenfiz davası açılmalıdır. İştirak nafakası davası, boşanmanın Türkiye’de kesinleşmesine bağlıdır.
Vekâletname düzenlenmesi: Almanya’daki Türk Konsolosluğundan “iştirak nafakası davası açma, duruşmalara katılma, icra takibi başlatma” yetkilerini içeren özel vekâletname düzenleyin.
Dava açılması: Avukatınız, nafaka borçlusunun yerleşim yeri Aile Mahkemesinde iştirak nafakası davası açar. Çocuğun yaşı, eğitim giderleri, sağlık masrafları ve borçlunun gelir durumu dava dilekçesinde detaylandırılır.
Nafaka miktarının belirlenmesi: Hakim, çocuğun ihtiyaçlarını, eğitim giderlerini, nafaka yükümlüsünün gelirini ve ödeme gücünü değerlendirerek nafaka miktarını belirler. Almanya’daki yüksek gelir düzeyi dikkate alınır.
Tahsilat: Karar kesinleştiğinde, borçlu Türkiye’deyse icra takibi başlatılır. Borçlu Almanya’daysa New York Sözleşmesi kapsamında Adalet Bakanlığı Nafaka Bürosu aracılığıyla uluslararası tahsilat yoluna başvurulur.
Almanya’da yaşıyor ve Türkiye’deki miras işlemleriniz konusunda hukuki desteğe mi ihtiyacınız var? Deneyimli miras hukuku ekibimiz sizin için burada.
Uluslararası Nafaka Tahsilatı: New York Sözleşmesi
Nafaka borçlusu Almanya’da, alacaklısı Türkiye’de (veya tersi) yaşıyorsa, 1956 tarihli BM New York Sözleşmesi kapsamında uluslararası tahsilat mekanizması devreye girer. Türkiye’de bu süreç Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü bünyesindeki Nafaka Bürosu aracılığıyla yürütülür. Almanya’daki muhatap makam Federal Adalet Dairesi’dir (Bundesamt für Justiz).
| Borçlu Nerede? | Alacaklı Nerede? | İzlenecek Yol |
|---|---|---|
| Türkiye | Almanya | Almanya’daki Federal Adalet Dairesine başvuru veya Türkiye’de doğrudan icra takibi |
| Almanya | Türkiye | Cumhuriyet Başsavcılığına başvuru, Adalet Bakanlığı Nafaka Bürosu aracılığıyla Almanya’da tenfiz ve icra |
| Almanya | Almanya | Alman Jugendamt (Gençlik Dairesi) veya Alman mahkemelerinde doğrudan dava |
Düsseldorfer Tabelle: Almanya’daki Nafaka Standartları
Almanya’da çocuk nafakası miktarları büyük ölçüde Düsseldorfer Tabelle (Düsseldorf Tablosu) kriterlerine göre belirlenir. Bu tablo, çocuğun yaşına ve nafaka yükümlüsünün net gelirine göre asgari nafaka miktarlarını belirler. MÖHUK gereği Alman hukukunun uygulanması halinde Türk mahkemesi de Düsseldorfer Tabelle’yi referans alabilir.
Türk hukukunda ise belirli bir tablo veya formül yoktur; hakim takdir yetkisiyle çocuğun ihtiyaçları ve borçlunun mali gücünü değerlendirerek miktarı belirler. Bu iki sistem arasındaki fark, Almanya’daki gurbetçiler için hangi hukukun uygulanacağının stratejik önemini artırır.
İştirak Nafakası Ne Zaman Sona Erer?
- Çocuğun ergin olması (18 yaş): Kural olarak 18 yaşını dolduran çocuk için iştirak nafakası kendiliğinden sona erer.
- Evlenme veya mahkeme kararıyla erginlik: 18 yaşından önce evlenen veya mahkeme kararıyla ergin kılınan çocuk için de nafaka sona erer.
- Meslek edinme: Çocuk henüz 18 yaşını doldurmamış olsa bile bir meslek veya sanatla geçimini sağlayabilecek ekonomik düzeye ulaşmışsa nafaka kesilebilir.
- Eğitim devam ediyorsa (yardım nafakası): Çocuk 18 yaşını doldurmuş ancak eğitim hayatı devam ediyorsa, iştirak nafakası yerine “yardım nafakası” (TMK m. 364) davası açılabilir. Almanya’da Düsseldorfer Tabelle uyarınca eğitim devam ediyorsa 25 yaşına kadar nafaka söz konusu olabilir.
Almanya’daki Vatandaşlar İçin Özel Durumlar
Çocuk Almanya’da, borçlu Türkiye’de: Almanya’da yaşayan ve velayeti kendisinde bulunan ebeveyn, Türkiye’deki eski eşinden iştirak nafakası talep edebilir. Dava, borçlunun Türkiye’deki yerleşim yeri Aile Mahkemesinde açılır. Konsolosluktan vekâletname ile Türkiye’deki avukat süreci yürütür.
Çocuk Türkiye’de, borçlu Almanya’da: Türkiye’de yaşayan ve velayeti alan ebeveyn, Almanya’daki eski eşinden nafaka tahsil etmek için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurarak New York Sözleşmesi kapsamında uluslararası tahsilat yolunu kullanabilir. Alternatif olarak, Almanya’da doğrudan Jugendamt (Gençlik Dairesi) aracılığıyla da süreç başlatılabilir.
Her iki ebeveyn ve çocuk Almanya’da: Bu durumda doğrudan Alman mahkemelerinde nafaka davası açılması daha pratik olabilir. Ancak borçlunun Türkiye’de mal varlığı varsa, Türkiye’de de dava açılarak bu mal varlığına ulaşılabilir.
Almanya’daki nafaka kararının Türkiye’de uygulanması: Almanya mahkemesinin hükmettiği iştirak nafakası kararı Türkiye’de doğrudan uygulanamaz. Tenfiz davası açılması veya New York Sözleşmesi yoluyla tahsilat gerekir.
Nafaka artırım/uyarlama: Çocuğun büyümesiyle ihtiyaçları ve giderleri artar; enflasyon ve Euro/TL paritesi değişimleri de nafakayı etkiler. Nafaka artırım davası açılarak miktarın güncellenmesi talep edilebilir.
Adli yardım (Prozesskostenhilfe): Gelir durumu yetersiz olan ebeveyn, hem Türkiye’de adli yardım başvurusu yapabilir hem de Almanya’da Prozesskostenhilfe talebinde bulunabilir. Bu yolla mahkeme harçları ve avukatlık ücretleri devlet tarafından karşılanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir?
Türk hukukuna göre çocuk 18 yaşına (ergin olana) kadar. Eğitim devam ediyorsa 18 yaş sonrası yardım nafakası davası açılabilir. Almanya’da Düsseldorfer Tabelle uyarınca eğitim devam ediyorsa 25 yaşına kadar nafaka söz konusu olabilir.
İştirak nafakasında kusur aranır mı?
Hayır. İştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir ve kusur şartı aranmaz. Tam kusurlu ebeveyn dahi nafaka ödemekle yükümlüdür.
Almanya’daki borçludan Türkiye’de nafaka tahsil edebilir miyim?
Evet. New York Sözleşmesi kapsamında Cumhuriyet Başsavcılığına başvurarak Almanya’daki borçlunun maaşından kesinti yaptırabilirsiniz. Alternatif olarak Almanya’da doğrudan tenfiz davası veya Jugendamt başvurusu da yapılabilir.
Hangi hukuk uygulanır: Türk hukuku mu Alman hukuku mu?
MÖHUK gereğince tarafların mutad meskeni belirleyicidir. Taraflar uzun süredir Almanya’da yaşıyorsa Alman hukuku (Düsseldorfer Tabelle) uygulanabilir. Borçlu Türkiye’de ise Türk hukuku uygulanır.
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Türk hukukunda hakim takdir yetkisiyle çocuğun ihtiyaçlarını ve borçlunun gelirini değerlendirir. Alman hukukunda Düsseldorfer Tabelle referans alınır. Her iki durumda da borçlunun Almanya’daki gelir düzeyi dikkate alınır.
Almanya’dan Türkiye’ye gelmeden dava açabilir miyim?
Evet. Konsolosluktan özel vekâletname düzenleyerek Türkiye’deki avukatınız aracılığıyla davayı açabilir ve tüm süreci uzaktan yürütebilirsiniz.
Nafaka artırılabilir mi?
Evet. Çocuğun büyümesi, eğitim giderlerinin artması, enflasyon veya kur değişimi nedeniyle nafaka artırım davası açılabilir.
Çocuk 18 yaşını doldurduktan sonra nafaka devam eder mi?
İştirak nafakası 18 yaşında sona erer. Ancak eğitim devam ediyorsa “yardım nafakası” (TMK m. 364) davası açılarak eğitim süresince nafaka talep edilebilir.
Adli yardım alabilir miyim?
Evet. Gelir durumu yetersizse hem Türkiye’de adli yardım hem de Almanya’da Prozesskostenhilfe talebinde bulunabilirsiniz. Mahkeme harçları ve avukatlık ücretleri devlet tarafından karşılanabilir.
Nafaka ödenmezse ne olur?
Türkiye’de icra takibi, haciz ve İİK m. 344 gereği 3 aya kadar tazyik hapsi. Almanya’da ise maaş haczi ve cezai sorumluluk. İki ülke arasında New York Sözleşmesi kapsamında uluslararası tahsilat mekanizması mevcuttur.
Almanya’da yaşayan çocuğunuz için Türkiye’de iştirak nafakası davası, nafaka artırımı, uluslararası tahsilat ve tanıma tenfiz süreçleri için deneyimli ekibimizle iletişime geçin.