Mirastan Feragat Sözleşmesi | Almanya’dan Rehber 2026
Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir?
Mirastan feragat sözleşmesi, TMK madde 528‘e göre miras bırakan ile muhtemel yasal mirasçısı arasında, mirasçının ileride doğacak miras hakkından tamamen veya kısmen, karşılıklı (ivazlı) veya karşılıksız (ivazsız) olarak vazgeçmesini düzenleyen iki taraflı bir miras sözleşmesidir. Bu sözleşme miras bırakan hayattayken yapılır ve resmi vasiyetname şeklinde (noter huzurunda iki tanık eşliğinde) düzenlenmesi zorunludur. Feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder. İvazlı feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur; ivazsız feragatte ise altsoy mirasçılığını korur.
Almanya’daki Türk Vatandaşları İçin Neden Önemli?
Almanya’da yaşayan Türk vatandaşları, Türkiye’deki aile büyüklerinin miras planlaması kapsamında mirastan feragat sözleşmesiyle sıklıkla karşılaşmaktadır. Özellikle miras bırakanın sağlığında aile içi mal paylaşımı yapmak istemesi, belirli mirasçıları güvenceye almak amacıyla diğer mirasçılarla feragat sözleşmesi yapması veya Almanya’da yaşayan mirasçının kendi rızasıyla miras hakkından feragat etmesi gibi durumlar pratikte sık görülmektedir.
Bu sözleşmenin hukuki sonuçları son derece ağırdır: Feragat eden kişi mirasçılık sıfatını tamamen kaybeder. İvazlı feragatte bu kayıp altsoya (çocuklara ve torunlara) da sirayet eder. Bu nedenle Almanya’dan feragat sözleşmesi imzalamadan önce hukuki danışmanlık alınması, sözleşmenin koşullarının ve sonuçlarının tam olarak anlaşılması büyük önem taşır.
Hukuki Dayanak ve Şekil Şartı
Mirastan feragat sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu’nun 528, 529 ve 530. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu sözleşme, hukuki niteliği itibariyle bir “miras sözleşmesi” türüdür. Bu nedenle TMK m. 545 gereğince resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmesi zorunludur. Resmi şekil şartı, bir ispat koşulu değil geçerlilik koşuludur; şekle uyulmadan yapılan feragat sözleşmesi kesin olarak hükümsüzdür.
Geçerlilik Şartları
- Resmi şekil: Sözleşme noter huzurunda, düzenleme şeklinde ve iki tanık eşliğinde yapılmalıdır. El yazılı veya adi yazılı feragat beyanları geçerli değildir.
- Miras bırakanın katılımı: Feragat sözleşmesinin en önemli unsuru, miras bırakanın bizzat sözleşmeye taraf olmasıdır. Yalnızca mirasçılar arasında yapılan feragat anlaşmaları mirastan feragat sözleşmesi niteliği taşımaz.
- Tarafların fiil ehliyeti: Hem miras bırakan hem de feragat eden mirasçının hukuki işlem ehliyetine sahip olması gerekir.
- Serbest irade: Tarafların sözleşmeyi hata, hile veya korkutma olmaksızın serbest iradeleriyle imzalaması zorunludur.
- Tanıkların katılımı: TMK m. 536 gereği miras bırakanın altsoy kan hısımları resmi vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamaz.
Dikkat: Mirastan feragat sözleşmesinin noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Noterlik Kanunu m. 89 gereği işlem bir tutanak şeklinde yapılır. Şekle uyulmadan düzenlenen sözleşme mutlak butlanla batıldır ve hiçbir hüküm doğurmaz.
İvazlı ve İvazsız Feragat: Temel Farklar
İvazlı ve İvazsız Feragat: Temel Farklar
Mirastan feragat sözleşmesinin en kritik ayrımı, feragatin bir karşılık (ivaz) alınarak mı yoksa karşılıksız mı yapıldığıdır. Bu ayrım, özellikle feragat edenin altsoyunun (çocukları ve torunlarının) mirasçılık durumunu doğrudan etkiler.
| Kriter | İvazlı Feragat | İvazsız Feragat |
|---|---|---|
| Tanım | Feragat eden, miras hakkından vazgeçme karşılığında bir bedel (para, taşınmaz vb.) alır | Feragat eden, herhangi bir karşılık almadan miras hakkından vazgeçer |
| Altsoya etkisi | Sözleşmede aksi belirtilmedikçe feragat edenin altsoyu da mirastan çıkar (TMK m. 528/3) | Feragat edenin altsoyu mirasçılığını korur; feragat eden sanki miras bırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir |
| Miras bırakanın yükümlülüğü | İvaz bedelini ödeme yükümlülüğü doğar | Herhangi bir yükümlülük doğmaz |
| Tenkis davası hakkı | Feragat eden tenkis davası açamaz | Feragat edenin altsoyu saklı pay ihlalinde tenkis davası açabilir |
| Tereke borçlarından sorumluluk | TMK m. 530 uyarınca 5 yıl içinde alınan ivaz ölçüsünde sorumluluk devam eder | Sorumluluk bulunmaz |
Kritik örnek – İvazsız feragatin beklenmedik sonucu: Miras bırakanın eşi (E) ve üç çocuğu (A, B, C) vardır. (A)’nın bir çocuğu (D) bulunmaktadır. Miras bırakan, eşi (E)’nin tek mirasçı olmasını sağlamak için A, B ve C ile ivazsız feragat sözleşmesi yapar. Ancak ivazsız feragatte altsoy mirasçılığını koruduğundan, (D) hâlâ mirasçıdır. Sonuçta mirasın 3/4’ünü (D), 1/4’ünü eş (E) alır. Miras bırakanın hedeflediği sonuç gerçekleşmez. Bu riski önlemek için (D) ile de ayrıca feragat sözleşmesi yapılması gerekirdi.
Almanya’da yaşıyor ve Türkiye’deki miras işlemleriniz konusunda hukuki desteğe mi ihtiyacınız var? Deneyimli miras hukuku ekibimiz sizin için burada.
Feragatin Hukuki Sonuçları
Mirasçılık Sıfatının Kaybı
Feragat eden kişi, miras bırakanın ölümünde mirasçılık sıfatı kazanmaz. Sanki hiç mirasçı olmamış gibi değerlendirilir. Dolayısıyla tereke mallarından pay talep edemez, mirasçılara ait haklardan yararlanamaz ve tereke borçlarından da sorumlu tutulamaz.
Feragat Edilen Payın Akıbeti
Feragat sözleşmesi belirli bir kişi lehine yapılmışsa (TMK m. 529), o kişinin herhangi bir sebeple mirasçı olamaması halinde feragat hükümden düşer. Belirli bir kişi lehine yapılmamışsa, feragat en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır. Bunların da mirasçı olamaması halinde feragat yine hükümden düşer. Feragat edenin payı, diğer mirasçılar arasında yasal paylaşım kurallarına göre dağıtılır.
Tereke Alacaklılarına Karşı Sorumluluk (TMK m. 530)
Mirasın açılması anında tereke borçları alacaklıları karşılayamıyorsa ve borçlar mirasçılar tarafından da ödenmiyorsa, feragat eden ve mirasçıları alacaklılara karşı feragat için miras bırakanın ölümünden önceki 5 yıl içinde murisin kendilerine verdiği karşılıktan, mirasın açılması anındaki zenginleşmeleri tutarında sorumlu olurlar. Olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile adet üzere verilen çeyiz bu sorumluluk kapsamı dışındadır.
Mirastan Feragat ile Mirasın Reddi Arasındaki Farklar
Uygulamada mirastan feragat sözleşmesi ile mirasın reddi sıklıkla karıştırılmaktadır. Bu iki kurum arasında temel farklar şunlardır:
| Kriter | Mirastan Feragat | Mirasın Reddi |
|---|---|---|
| Yapılma zamanı | Miras bırakan hayattayken | Miras bırakanın ölümünden sonra |
| Hukuki nitelik | İki taraflı sözleşme (miras sözleşmesi) | Tek taraflı irade beyanı |
| Şekil şartı | Resmi vasiyetname şeklinde (noterde) | Sulh Hukuk Mahkemesine beyan |
| Taraflar | Miras bırakan + mirasçı | Yalnızca mirasçı |
| Süre | Miras bırakan sağken her zaman yapılabilir | Ölümden itibaren 3 ay içinde |
| Karşılık (ivaz) | İvazlı veya ivazsız olabilir | Karşılık söz konusu değildir |
| Altsoya etkisi | İvazlı feragatte altsoy da etkilenir | Mirasın reddi halinde pay altsoya geçer |
Feragat Sözleşmesinin İptali
Mirastan feragat sözleşmesi, belirli hallerde iptal edilebilir veya hükümden düşebilir:
- Şekil eksikliği: Resmi vasiyetname şeklinde yapılmamış sözleşme kesin olarak hükümsüzdür.
- İrade sakatlığı: Hata, hile veya korkutma (ikrah) ile yapılan feragat sözleşmesi, irade sakatlığının öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde iptal edilebilir.
- Ehliyetsizlik: Taraflardan birinin fiil ehliyetine sahip olmaması halinde sözleşme iptal edilebilir.
- Muvazaa: Feragat sözleşmesinin diğer mirasçılardan mal kaçırma amacıyla muvazaalı şekilde düzenlenmesi halinde geçersizliği ileri sürülebilir.
- Lehine feragat edilen kişinin mirasçı olamaması: Belirli bir kişi lehine yapılan feragatte, bu kişi mirasçı olamazsa feragat hükümden düşer (TMK m. 529).
- Karşılıklı borçların yerine getirilmemesi: İvazlı feragatte miras bırakanın ivaz borcunu yerine getirmemesi halinde, borçlar hukuku genel hükümlerine göre sözleşmeden dönülebilir (TMK m. 547).
Almanya’dan Mirastan Feragat Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Almanya’da yaşayan bir mirasçının Türkiye’deki miras bırakanla feragat sözleşmesi yapması için şu yollar izlenebilir:
Hukuki danışmanlık: Feragat sözleşmesinin hukuki sonuçları ağır olduğundan, imzalamadan önce mutlaka bir miras avukatından danışmanlık alınmalıdır. İvazlı mı ivazsız mı yapılacağı, altsoya etkisi ve ivaz miktarı değerlendirilmelidir.
Sözleşme hazırlığı: Avukatınız sözleşme taslağını hazırlar. Feragatin ivazlı mı ivazsız mı olduğu, altsoyun durumu, lehine feragat edilen kişi ve ivaz miktarı açıkça belirtilmelidir.
Noterde düzenleme: Sözleşmenin Türkiye’de noterde düzenlenmesi zorunludur. Almanya’daki mirasçı bu işlem için Türkiye’ye bizzat gelebilir veya Türk Konsolosluğundan özel vekâletname düzenleyerek Türkiye’deki vekiline yetki verebilir.
Nüfus idaresine bildirim: Sözleşmeyi düzenleyen noter, miras bırakanın kayıtlı olduğu nüfus idaresine feragat sözleşmesinin varlığını bildirir. Bu bildirimde feragatin ivazlı mı ivazsız mı olduğu ve varsa lehine feragat edilen kişi belirtilir.
Almanya’daki Mirasçılar İçin Özel Durumlar ve Uyarılar
Baskı altında imzalanan feragat: Almanya’da yaşayan mirasçılar, aile baskısıyla feragat sözleşmesi imzalamaya zorlanabilir. Hile veya korkutma ile yapılan feragat sözleşmesi, öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde iptal edilebilir. Baskı altında imzaladığınız bir feragat varsa derhal avukata başvurunuz.
İvaz miktarının düşüklüğü: Yargıtay kararlarına göre, ivazın düşük bedel içermesi tek başına sözleşmenin geçersizliği sonucu doğurmaz. Ancak fahiş oransızlık, hile veya muvazaa iddialarını güçlendirebilir.
Feragat ile miras payı devri karıştırılmamalı: Mirastan feragat sözleşmesi (TMK m. 528) ile miras payının devri (TMK m. 677-678) farklı hukuki işlemlerdir. Feragat miras bırakan hayattayken resmi şekilde yapılırken, miras payı devri mirasın açılmasından sonra yazılı şekilde yapılabilir. Bu ayrım, sözleşmenin geçerliliği açısından kritik öneme sahiptir.
Altsoyun habersiz olması riski: İvazlı feragatte altsoy da mirastan çıkar. Almanya’da yaşayan bir mirasçının çocukları, ebeveynlerinin imzaladığı feragat sözleşmesinden habersiz olabilir ve murisin ölümünde miras haklarını kaybettiklerini ancak o zaman öğrenebilir. Bu nedenle aile içi şeffaflık önemlidir.
Vergisel sonuçlar: İvazlı feragat, veraset ve intikal vergisi açısından “bağış” niteliği taşıyabilir. İvazsız feragatte doğrudan malvarlığı geçişi olmadığından vergisel sonuçları sınırlıdır. Ancak her iki durumda da vergi danışmanlığı alınması önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mirastan feragat sözleşmesi nerede yapılır?
Mirastan feragat sözleşmesi, resmi vasiyetname şeklinde noter huzurunda düzenleme biçiminde yapılır. İki tanığın hazır bulunması zorunludur. El yazılı veya adi yazılı beyanlar geçerli değildir.
Miras bırakan olmadan feragat sözleşmesi yapılabilir mi?
Hayır. Mirastan feragat sözleşmesinin zorunlu unsuru miras bırakanın bizzat sözleşmeye taraf olmasıdır. Yalnızca mirasçılar arasında yapılan anlaşma, mirastan feragat sözleşmesi niteliği taşımaz.
İvazlı feragat çocuklarımı da etkiler mi?
Evet. TMK m. 528/3’e göre ivazlı feragat, sözleşmede aksi belirtilmedikçe feragat edenin altsoyu (çocukları ve torunları) için de sonuç doğurur. Altsoyun mirasçılığının korunmasını istiyorsanız bu husus sözleşmede açıkça belirtilmelidir.
İvazsız feragatte çocuklarım miras alabilir mi?
Evet. İvazsız feragatte feragat edenin altsoyu mirasçılığını korur. Feragat eden, miras bırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir ve payı çocuklarına geçer.
Almanya’dan feragat sözleşmesine katılabilir miyim?
Evet. Almanya’daki Türk Konsolosluğundan özel vekâletname düzenleyerek Türkiye’deki vekiliniz aracılığıyla sözleşmeye katılabilirsiniz. Ancak sözleşmenin ciddi hukuki sonuçları olduğundan, imzalamadan önce mutlaka avukat danışmanlığı alınmalıdır.
Feragat sözleşmesini iptal ettirebilir miyim?
Evet, belirli hallerde iptal mümkündür: hata, hile veya korkutma (ikrah) hallerinde 1 yıl içinde iptal davası açılabilir. Şekil şartına uyulmamışsa sözleşme zaten kesin hükümsüzdür. İvazlı feragatte miras bırakan ivaz borcunu yerine getirmezse sözleşmeden dönülebilir.
Feragat eden kişi tereke borçlarından sorumlu mudur?
Kural olarak hayır. Ancak TMK m. 530’a göre, mirasın açılması anında tereke borçları alacaklıları karşılayamıyorsa, feragat eden ölümden önceki 5 yıl içinde murisin kendisine verdiği ivaz ölçüsünde sorumluluk taşıyabilir.
Mirastan feragat ile mirasın reddi arasındaki fark nedir?
Feragat miras bırakan hayattayken resmi şekilde yapılan iki taraflı bir sözleşmedir. Ret ise miras bırakanın ölümünden sonra 3 ay içinde tek taraflı beyanla gerçekleştirilir. Feragatte ivaz alınabilirken, rette karşılık söz konusu değildir.
Feragat sözleşmesi belirli bir kişi lehine yapılabilir mi?
Evet. TMK m. 529’a göre feragat belirli bir kişi lehine yapılabilir. Ancak bu kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa feragat hükümden düşer ve feragat eden yeniden mirasçılık sıfatı kazanır.
Baskı altında imzaladığım feragat sözleşmesi için ne yapabilirim?
Baskı, hile veya korkutma ile yapılan feragat sözleşmesi iptal edilebilir. İrade sakatlığını öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl içinde iptal davası açmanız gerekir. Bu süre hak düşürücüdür, geçirilmemelidir.
Mirastan feragat sözleşmesi konusunda hukuki danışmanlık almak, sözleşme hazırlatmak veya mevcut sözleşmenin iptali için deneyimli ekibimizle iletişime geçin.