Almanya ve Türkiye’de Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) ve Mirasçılıktan Çıkarmanın İptali Davası 2026
Mirasçılıktan çıkarma nedir, şartları nelerdir, nasıl yapılır, iptal davası, vasiyetname örneği ve Yargıtay kararları bu kapsamlı rehberde.
Mirasçılıktan çıkarma (ıskat), miras bırakanın ölüme bağlı bir tasarruf ile saklı paylı mirasçısını belirli sebeplere dayanarak miras hakkından mahrum bırakmasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 510-513. maddeleri arasında düzenlenen bu kurum, halk arasında “mirastan men etme” veya “evlatlıktan red” olarak da bilinmektedir.
| Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) 2026 Özet Bilgiler | |
|---|---|
| Tanım | Saklı paylı mirasçının miras hakkından mahrum bırakılması |
| Yasal Dayanak | TMK m. 510-513 (Cezai ve Koruyucu Iskat) |
| Nasıl Yapılır | Vasiyetname veya miras sözleşmesi ile |
| Yetkili Makam | Noter, Sulh Hakimi (resmi vasiyetname için) |
| Iskat Sebepleri | Ağır suç işleme, aile yükümlülüklerini yerine getirmeme |
| İptal Davası Süresi | 1 yıl (öğrenmeden itibaren), 10/20 yıl (mutlak) |
| Görevli Mahkeme | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Yetkili Mahkeme | Miras bırakanın son yerleşim yeri |
| İspat Yükü | Iskattan yararlanan mirasçıda |
| Altsoya Etkisi | Çıkarılanın altsoyu saklı payını isteyebilir |

Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Nedir?
Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Nedir?
Mirasçılıktan çıkarma, miras bırakanın tek taraflı ölüme bağlı bir tasarruf ile gerçekleştirdiği, saklı paylı mirasçısını miras hakkından yoksun bırakan hukuki işlemdir. Bu işlem sonucunda mirasçılıktan çıkarılan kişi, mirastan pay alamayacağı gibi tenkis davası da açamaz.
Mirasçılıktan Çıkarmanın Türleri
Türk Medeni Kanunu’nda iki tür mirasçılıktan çıkarma düzenlenmiştir:
1. Cezai (Olağan) Iskat – TMK m. 510
Mirasçının ağır suç işlemesi veya aile yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle yapılan çıkarmadır. Mirasçıyı cezalandırma amacı taşır. Tüm saklı paylı mirasçılara uygulanabilir.
2. Koruyucu Iskat – TMK m. 513
Borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyun, alacaklılardan korunması amacıyla yapılır. Yalnızca altsoya uygulanabilir. Saklı payın yarısı için yapılabilir ve bu yarı, çıkarılanın çocuklarına özgülenmelidir.
Mirasçılıktan Çıkarma Sebepleri (TMK m. 510)
Cezai mirasçılıktan çıkarma için kanunda sınırlı sayıda (numerus clausus) iki sebep öngörülmüştür:
1. Ağır Suç İşleme
Mirasçının, miras bırakana veya miras bırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi gerekir. Bu suçun:
- Kasten işlenmiş olması gerekir
- Hukuka aykırı olması gerekir
- Miras bırakana veya yakınlarına yönelik olması gerekir
- Ağır nitelikte olması gerekir (hakaret, tehdit, yaralama, öldürmeye teşebbüs vb.)
2. Aile Hukukundan Doğan Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesi
Mirasçının, miras bırakana veya aile üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi halinde ıskat mümkündür. Örnek durumlar:
- Anne-babaya bakım yükümlülüğünü yerine getirmemek
- Yaşlı veya hasta ebeveynle ilgilenmemek, ziyaret etmemek
- Nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemek
- Aile birliğini bozan davranışlarda bulunmak
- Ebeveynlere uzun süre ilgisiz kalmak

Koruyucu Mirasçılıktan Çıkarma (TMK m. 513)
Koruyucu Mirasçılıktan Çıkarma (TMK m. 513)
Koruyucu ıskat, borçlarını ödeyemeyen altsoyun mirasının alacaklılara geçmesini önlemek amacıyla düzenlenmiştir:
Koruyucu Iskatın Şartları
- Yalnızca altsoy için uygulanabilir (çocuklar, torunlar)
- Mirasçı hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunmalıdır
- Saklı payın en fazla yarısı için ıskat yapılabilir
- Iskat edilen yarı, mirasçının doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmelidir
Koruyucu Iskatın İptali
Miras açıldığı zaman borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamışsa veya belgenin kapsadığı borç tutarı mirasçılıktan çıkarılanın miras payının yarısını aşmıyorsa, mirasçılıktan çıkarılanın istemi üzerine çıkarma iptal olunur.
Mirasçılıktan Çıkarma Nasıl Yapılır?
Mirasçılıktan çıkarma işlemi ölüme bağlı tasarruf ile yapılır. Bu tasarruf:
1. Vasiyetname ile Yapılması
En yaygın yöntemdir. Üç türlü vasiyetname ile ıskat yapılabilir:
| Vasiyetname Türü | Nasıl Yapılır? | Avantajı |
|---|---|---|
| Resmi Vasiyetname | Noter veya sulh hakimi huzurunda, iki tanıkla | En güvenli yöntem, ispat kolaylığı |
| El Yazılı Vasiyetname | Tamamı el yazısıyla, tarih ve imza ile | Masrafsız, her zaman yapılabilir |
| Sözlü Vasiyetname | Olağanüstü hallerde (yakın ölüm tehlikesi vb.) | Acil durumlarda kullanılır |
2. Miras Sözleşmesi ile Yapılması
Miras sözleşmesi yoluyla da mirasçılıktan çıkarma mümkündür. Ancak bu yöntem uygulamada pek tercih edilmemektedir. Miras sözleşmesinde yer alan ıskat tasarrufundan da tek taraflı olarak dönmek mümkündür.

Iskat Tasarrufunun Geçerlilik Şartları
Iskat Tasarrufunun Geçerlilik Şartları
- Şekil şartı: Vasiyetname veya miras sözleşmesi şeklinde yapılmalı
- Ehliyet: Miras bırakan ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmalı
- Sebep belirtme: Iskat sebebi açıkça belirtilmeli (TMK m. 512/1)
- İrade serbestisi: Hata, hile, ikrah olmamalı
Mirastan Çıkarma Vasiyetname Örneği
EL YAZILI VASİYETNAME
(MİRASÇILIKTAN ÇIKARMA – ISKAT)
Tarih: [Gün/Ay/Yıl]
Yer: [Şehir]
Ben [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [TC No], [Adres] adresinde ikamet eden, tam ehliyetli, kendi hür irademle ve sağlıklı zihinsel durumda olarak bu vasiyetnameyi düzenliyorum.
Oğlum/Kızım [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [TC No]);
– [Tarih] tarihinde şahsıma karşı hakaret ve tehdit içeren sözler sarf etmiş,
– Uzun süredir benimle hiçbir şekilde iletişim kurmamış, hastalığım döneminde dahi ziyaretime gelmemiş,
– Aile hukukundan doğan bakım ve saygı yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal etmiştir.
Bu davranışlar Türk Medeni Kanunu’nun 510. maddesinde belirtilen mirasçılıktan çıkarma sebeplerini oluşturmaktadır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle, adı geçen oğlum/kızım [Ad Soyad]’ı mirasımdan ISKAT EDİYORUM (mirasçılıktan çıkarıyorum). Kendisine hiçbir miras hakkı bırakmıyorum.
Mirasımda yer alan tüm taşınır ve taşınmaz mallar, banka hesapları ve sair mal varlığım, diğer mirasçılarım arasında kanuna uygun şekilde paylaştırılsın.
Bu vasiyetname kendi el yazımla yazılmış olup, özgür iradem ile düzenlenmiştir.
Ad Soyad
İmza
(Not: Bu sadece örnek bir metindir. El yazılı vasiyetnamenin tamamı el yazısı ile yazılmalı, tarih ve imza mutlaka bulunmalıdır.)
Mirastan Çıkarma Noter (Resmi Vasiyetname)
Resmi vasiyetname ile mirasçılıktan çıkarma için notere başvurulur:
Noterde Iskat Vasiyetnamesi İçin Gerekenler
- Miras bırakanın nüfus cüzdanı
- İki tanığın hazır bulunması
- Iskat sebebinin açık ve somut şekilde belirtilmesi
- Varsa delillerin (tanık isimleri, mahkeme kararları vb.) gösterilmesi
- İleri yaştaki kişilerin sağlık raporu alması tavsiye edilir
Noter, vasiyetnameyi düzenler ve iki tanık huzurunda okur. Miras bırakan ve tanıklar imzalar. Vasiyetname noter tarafından saklanır.
Mirasçılıktan Çıkarmanın Sonuçları (TMK m. 511)
Mirasçılıktan çıkarma işleminin hukuki sonuçları:
Çıkarılan Mirasçı Açısından
- Mirastan pay alamaz
- Tenkis davası açamaz
- Miras bırakanın borçlarından sorumlu olmaz
- Mirasçılık sıfatını kaybeder
Çıkarılan Mirasçının Altsoyu Açısından
Yani mirasçılıktan çıkarılan kişinin çocukları, torunları miras hakkından yoksun kalmaz. Altsoy, sanki çıkarılan kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olur ve saklı payını isteyebilir.

Mirasçılıktan Çıkarmanın İptali Davası
Mirasçılıktan Çıkarmanın İptali Davası
Haksız şekilde mirasçılıktan çıkarılan kişi, bu işlemin iptalini dava yoluyla talep edebilir.
İptal Sebepleri
Mirasçılıktan çıkarma iki şekilde iptal edilebilir:
1. Genel İptal Sebepleri
- Ehliyetsizlik: Miras bırakanın vasiyetname tarihinde ayırt etme gücüne sahip olmaması
- Şekil eksikliği: Vasiyetnamenin kanunda öngörülen şekle uygun olmaması
- İrade sakatlığı: Hata, hile, ikrah (korkutma) sonucu yapılması
- Hukuka/ahlaka aykırılık: Tasarruf içeriğinin hukuka veya ahlaka aykırı olması
2. Özel İptal Sebepleri (TMK m. 512)
- Sebep belirtilmemişse: Tasarruf mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir
- Sebep ispat edilemezse: Tasarruf mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir
- Açık yanılma varsa: Miras bırakan iskat sebebi hakkında açık bir yanılma içindeyse çıkarma tamamen geçersiz olur
İptal Davasında Taraflar
| Davacı | Davalı |
|---|---|
| Mirasçılıktan çıkarılan kişi | Iskattan yararlanan diğer mirasçılar |
| – | Vasiyet alacaklıları (varsa) |
İptal Davası Açma Süresi
| Süre | Açıklama |
|---|---|
| 1 Yıl | Tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmeden itibaren |
| 10 Yıl | Vasiyetnamenin açılmasından itibaren (iyiniyetli davalılara karşı) |
| 20 Yıl | Vasiyetnamenin açılmasından itibaren (kötüniyetli davalılara karşı) |
İspat Yükü
Yani iskat edilen mirasçı dava açtığında, ıskat sebebinin gerçekten var olduğunu ispat etme yükü davalıya (ıskattan yararlanan mirasçılara) aittir.
İptal Davasının Sonuçları
- Iskat tamamen iptal edilirse: Mirasçı, yasal miras payının tamamını alır
- Sebep ispat edilemezse: Mirasçı sadece saklı payını alır (tenkis davası gibi devam eder)
- Açık yanılma varsa: Iskat tamamen geçersiz, mirasçı tüm payını alır
Mirastan Yoksunluk ve Mirasçılıktan Çıkarma Farkı
Bu iki kavram sıklıkla karıştırılmaktadır. Temel farkları:
| Özellik | Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) | Mirastan Yoksunluk |
|---|---|---|
| Yasal Dayanak | TMK m. 510-513 | TMK m. 578 |
| Nasıl Gerçekleşir | Miras bırakanın iradesiyle (vasiyetname) | Kanun gereği kendiliğinden |
| Kime Uygulanır | Sadece saklı paylı mirasçılar | Tüm mirasçılar (gerçek ve tüzel kişi) |
| Sebepler | Ağır suç, aile yükümlülüklerini yerine getirmeme | Murisi öldürme, ölüme bağlı tasarrufa müdahale vb. |
| Mahkeme Kararı | İptal için gerekli | Gerekli değil (kendiliğinden) |
| Affedilebilir mi? | Miras bırakan vasiyetten dönebilir | Miras bırakanın affıyla ortadan kalkar |
| Altsoya Etkisi | Altsoy saklı payını isteyebilir | Altsoy etkilenmez, mirasçı olur |
Mirastan Yoksunluk Sebepleri (TMK m. 578)
- Miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler
- Miras bırakanı sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirenler
- Aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla ölüme bağlı tasarruf yaptıranlar veya engelleyenler
- Ölüme bağlı tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıran veya bozanlar

Mirasçılıktan Çıkarma İşlemi Geri Alınabilir mi?
Mirasçılıktan Çıkarma İşlemi Geri Alınabilir mi?
Evet, geri alınabilir. Mirasçılıktan çıkarma tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruf olduğu için miras bırakan, ölümüne kadar her zaman:
- Vasiyetnameyi iptal edebilir
- Yeni bir vasiyetname düzenleyerek öncekini geçersiz kılabilir
- El yazılı vasiyetnameyi yok ederek iptal edebilir
- Mirasçıyı affettiğini gösteren yeni bir tasarruf yapabilir
Hayırsız Evladı Mirastan Men Etmek İçin Ne Yapılmalı?
Halk arasında “hayırsız evlat” olarak nitelendirilen, aile yükümlülüklerini yerine getirmeyen çocuğu mirastan men etmek için:
Adım Adım Süreç
- Somut sebeplerin belirlenmesi: Hangi davranışların ıskat sebebi oluşturduğu tespit edilmeli
- Delillerin toplanması: Tanık isimleri, belgeler, varsa mahkeme kararları
- Vasiyetname hazırlanması: Resmi vasiyetname (noterde) tercih edilmeli
- Sebeplerin açıkça yazılması: Somut olaylar, tarihler, tanıklar belirtilmeli
- Sağlık raporu: İleri yaşta ise ehliyetini gösteren sağlık raporu alınmalı
Bir Baba Bütün Malını İstediği Evladına Verebilir mi?
Miras bırakan, sağlığında malları üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Ancak ölüme bağlı tasarruflarla (vasiyetname ile) diğer mirasçıların saklı paylarını ihlal edemez.
Saklı Pay Oranları (TMK m. 506)
| Mirasçı | Yasal Miras Payı | Saklı Pay |
|---|---|---|
| Altsoy (Çocuklar) | Değişken | Yasal miras payının 1/2’si |
| Anne-Baba | Değişken | Yasal miras payının 1/4’ü |
| Sağ Kalan Eş (Altsoy ile) | 1/4 | Yasal miras payının tamamı (1/4) |
| Sağ Kalan Eş (Diğer hallerde) | Değişken | Yasal miras payının 3/4’ü |
Dolayısıyla bir baba, diğer çocuklarının saklı paylarını ihlal etmeden sadece tasarruf edilebilir kısım üzerinde istediği gibi tasarruf edebilir. Saklı paylar mutlaka korunmalıdır.
Vasiyetname Hangi Hallerde Geçersiz Olur?
TMK m. 557’de vasiyetnamenin iptal sebepleri sınırlı sayıda belirtilmiştir:
- Ehliyetsizlik: Miras bırakan 15 yaşını doldurmamış veya ayırt etme gücüne sahip değilse
- İrade sakatlığı: Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucu yapılmışsa
- Hukuka/ahlaka aykırılık: İçeriği veya koşulları hukuka, ahlaka aykırıysa
- Şekil noksanlığı: Kanunda öngörülen şekle uyulmamışsa
Vasiyetname Kaç Yıl Geçerlidir?
Vasiyetname için kanunda bir geçerlilik süresi öngörülmemiştir. Vasiyetname, miras bırakan tarafından iptal edilmediği veya yeni bir vasiyetname ile değiştirilmediği sürece süresiz olarak geçerlidir.
Miras bırakan, ölümüne kadar vasiyetnamesinden her zaman dönebilir.
El Yazısı ile Yazılan Vasiyetname Geçerli midir?
Evet, geçerlidir. El yazılı vasiyetname TMK m. 538’de düzenlenmiştir. Geçerlilik şartları:
- Tamamı miras bırakanın kendi el yazısıyla yazılmalı
- Tarih (gün, ay, yıl) el yazısıyla yazılmalı
- Miras bırakanın imzası bulunmalı
- Bilgisayar, daktilo vb. ile yazılamaz
- Tanık zorunlu değildir

Hangi Vasiyet Bozulmaz?
Hangi Vasiyet Bozulmaz?
Aşağıdaki şartları taşıyan vasiyetname iptal edilemez:
- Miras bırakan tam ehliyetli ise
- Kanunda öngörülen şekle uygun yapılmışsa
- Hata, hile, korkutma olmadan özgür iradeyle yapılmışsa
- İçeriği hukuka ve ahlaka aykırı değilse
- Saklı payları ihlal etmiyorsa (tenkis yapılamaz)
Vasiyetnamenin İptali Davasında Tanık Dinlenir mi?
Evet, dinlenir. Vasiyetnamenin iptali davasında:
- Ehliyetsizlik iddiasında tanıklar dinlenebilir
- İrade sakatlığı (hile, korkutma) iddiasında tanık beyanları alınır
- Vasiyetnamenin düzenlenmesinde bulunan tanıklar dinlenir
- Adli Tıp Kurumu raporu alınabilir
- Sağlık kayıtları, hasta müşahede raporları incelenir
Vasiyetnamenin İptalini Kimler İsteyebilir?
TMK m. 558’e göre iptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir:
- Yasal mirasçılar
- Atanmış mirasçılar
- Vasiyet alacaklıları
- Vasiyetname ile hak kaybına uğrayan herkes
Vasiyetnamenin İptali Davası Kime Karşı Açılır?
Vasiyetnamenin iptali davası, vasiyetnameden yararlanan kişilere karşı açılır:
- Vasiyetname ile miras hakkı elde eden mirasçılara
- Vasiyet alacaklılarına
- Vasiyetnamenin tenfizi ile hak kazanan kişilere
Vasiyetnamenin İptali Tüm Mirasçıları Etkiler mi?
Hayır, etkilemez. Vasiyetnamenin iptali kararı, sadece iptal talep eden kişiler için geçerlidir. İptal talep etmeyen mirasçılar için vasiyetname hükümleri geçerliliğini korur.
Bu nedenle tüm mirasçıların vasiyetname iptali davası açması veya davaya katılması önemlidir.
Vasiyetnamenin Tenfizi Davası
Vasiyetnamenin tenfizi, vasiyetnamede belirtilen tasarrufların yerine getirilmesidir.
Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Davalı Kimdir?
- Vasiyeti yerine getirme görevlisi (atanmışsa)
- Yasal mirasçılar
- Atanmış mirasçılar

Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Açılmazsa Ne Olur?
Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Açılmazsa Ne Olur?
Vasiyetnamenin tenfizi için dava açılmazsa:
- Vasiyet alacaklısı hakkını elde edemez
- Taşınmaz devri yapılamaz
- Zamanaşımı süresi işler (TMK m. 602: 10 yıl)
- Vasiyet alacağı düşebilir
Mirasçılık Belgesi İptali Nedir?
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), yanlış veya eksik düzenlenmişse iptali istenebilir. Örneğin:
- Mirasçı sayısı yanlışsa
- Miras payları hatalıysa
- Mirastan yoksunluk durumu dikkate alınmamışsa
- Mirasçılıktan çıkarma gösterilmemişse
Mirasçılık Belgesi Çıktıktan Sonra Reddi Miras Yapılır mı?
Hayır, yapılamaz. Mirasın reddi süresi miras bırakanın ölümünden itibaren 3 aydır (TMK m. 606). Bu süre içinde mirasçılık belgesi çıkmış olsa bile reddi miras yapılabilir. Ancak süre geçtikten sonra red mümkün değildir.
Veraset İlamı 4 Ay İçinde Alınmazsa Ne Olur?
Mirasçılık belgesi almak için kanunda bir süre sınırı yoktur. Her zaman alınabilir. Ancak:
- Veraset ve intikal vergisi beyannamesi 4 ay içinde verilmelidir
- Gecikme halinde vergi cezası uygulanır
- Tapu intikali ve banka işlemleri yapılamaz
Mirastan Iskat Yargıtay Kararları
Sıkça Sorulan Sorular
Mirasçılıktan Çıkarma ve Miras Davaları İçin Profesyonel Hukuki Destek
Vasiyetname hazırlama, mirasçılıktan çıkarma, iptal davası ve miras hukuku süreçlerinde uzman avukat desteği ile haklarınızı koruyun.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.