Almanya ve Türkiye’de Tenkis Davası 2026
Tenkis davası şartları, zamanaşımı süreleri, saklı pay oranları, emsal kararlar ve tüm merak edilenler bu kapsamlı rehberde.
Tenkis davası, miras bırakanın (muris) saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal eden ölüme bağlı veya sağlararası tasarruflarının yasal sınırlara çekilmesi amacıyla açılan yenilik doğurucu (inşai) bir davadır. Türk Medeni Kanunu‘nun 560-571. maddeleri arasında düzenlenen tenkis davası ile saklı paylı mirasçılar, miras bırakanın tasarruf özgürlüğünü aşan kazandırmalarının iptalini talep edebilirler.
| Tenkis Davası 2026 Özet Bilgiler | |
|---|---|
| Tanım | Saklı payı ihlal eden tasarrufların yasal sınıra çekilmesi davası |
| Yasal Dayanak | Türk Medeni Kanunu m. 560-571 |
| Davacı | Saklı paylı mirasçılar (altsoy, anne-baba, eş) |
| Davalı | Tenkise tabi kazandırmadan yararlanan kişi |
| Görevli Mahkeme | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Yetkili Mahkeme | Miras bırakanın son yerleşim yeri (kesin yetki) |
| 1 Yıllık Süre | Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren |
| 10 Yıllık Süre | Mirasın açılmasından / vasiyetnamenin açılmasından itibaren |
| Dava Türü | Yenilik doğurucu (inşai) dava |
| Ortalama Süre | 1-2 yıl (ilk derece mahkemesi) |

Tenkis Davası Nedir?
Tenkis Davası Nedir?
Tenkis kelime anlamı olarak “azaltma, eksiltme, indirme” demektir. Hukuki anlamda tenkis ise, miras bırakanın saklı paylı mirasçıların miras haklarını aşacak şekilde yaptığı tasarrufların yasal sınırlara çekilmesini ifade eder.
Miras bırakan, malvarlığı üzerinde sınırsız tasarruf hakkına sahip değildir. Kanun, saklı paylı mirasçıların asgari miras haklarını koruma altına almıştır. Miras bırakan bu sınırı aştığında, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak haklarını talep edebilirler.
Tenkis Davasının Amacı
- Saklı paylı mirasçıların kanunen korunan miras haklarının iadesi
- Miras bırakanın tasarruf sınırını aşan işlemlerinin yasal sınıra çekilmesi
- Aile içi dengelerin ve miras adaletinin korunması
- Muvazaalı işlemlerle yapılan mal kaçırmanın önlenmesi
Tenkis Davası Şartları Nelerdir?
Tenkis davasının açılabilmesi için belirli şartların bir arada bulunması gerekir:
1. Miras Bırakanın Ölümü
Tenkis davası ancak miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir. Muris hayattayken, yapılan tasarruflar saklı payı kesin olarak ihlal etse bile tenkis davası açılamaz.
2. Tasarruf Sınırının Aşılması
Miras bırakanın ölüme bağlı veya sağlararası tasarrufları ile tasarruf oranını aşmış olması gerekir. Tasarruf oranı aşılmamışsa tenkis davası açılamaz.
3. Saklı Payın İhlali
Davacının saklı pay hakkının ihlal edilmiş olması şarttır. Saklı payını terekeden elde edebilen mirasçı tenkis davası açamaz.
4. Saklı Paylı Mirasçı Sıfatı
Davacının saklı paylı mirasçı (altsoy, anne-baba, sağ kalan eş) olması gerekir. Saklı payı olmayan mirasçılar tenkis davası açamaz.
Tenkis Davasının Ek Şartları
- Dava süresinde (1 yıl / 10 yıl) açılmış olmalıdır
- Davacı mirası reddetmemiş olmalıdır
- Davacı mirastan feragat etmemiş olmalıdır
- Davacı mirasçılıktan çıkarılmamış (ıskat edilmemiş) olmalıdır
Tenkis Davası Kim Açabilir?
Tenkis davası açma hakkı kural olarak saklı paylı mirasçılara aittir. Bu hak kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır.
Saklı Paylı Mirasçılar (TMK m. 506)
| Saklı Paylı Mirasçı | Saklı Pay Oranı |
|---|---|
| Altsoy (Çocuklar, Torunlar) | Yasal miras payının 1/2‘si |
| Anne ve Baba (Her biri için) | Yasal miras payının 1/4‘ü |
| Sağ Kalan Eş | Altsoy veya ana-baba ile birlikte: Yasal payın tamamı Diğer hallerde: Yasal payın 3/4‘ü |
İstisna: Alacaklılar ve İflas Masası
TMK m. 562’ye göre, saklı paylı mirasçının alacaklıları ve iflas masası da belirli şartlarla tenkis davası açabilir:
- Alacaklılar ellerinde aciz vesikası bulunmalıdır
- Saklı paylı mirasçıya ihtar yapılmış olmalıdır
- İflas halinde yalnızca iflas masası dava açabilir
Mirasçılardan Biri Tek Başına Dava Açabilir mi?
Evet, her saklı paylı mirasçı tek başına tenkis davası açabilir. Her mirasçı yalnızca kendi saklı payı için dava açar ve davanın sonucu yalnızca o mirasçıyı etkiler. Diğer mirasçılar kendi payları için ayrı dava açmalıdır.

Tenkis Davası Muris Ölmeden Açılabilir mi?
Tenkis Davası Muris Ölmeden Açılabilir mi?
Hayır, tenkis davası miras bırakan sağken açılamaz. Miras bırakanın hayatta olduğu dönemde yapılan tasarrufların saklı payı ihlal ettiği kesin olsa ve ölümü beklendiğinde telafisi imkansız zararlar doğuracak olsa bile tenkis davası açılamaz.
Bunun nedenleri:
- Miras hakkı ancak ölümle doğar
- Muris ölümüne kadar tasarruflarını değiştirebilir
- Saklı pay oranları ve mirasçılar ölüm anında belirlenir
- Tereke değeri ölüm anında hesaplanır
Tenkis Davası Zamanaşımı (Hak Düşürücü Süreler)
Tenkis davasında TMK m. 571’de düzenlenen süreler hak düşürücü süre niteliğindedir. Zamanaşımından farklı olarak, bu sürelerin geçmesiyle dava hakkı tamamen ortadan kalkar.
| Süre | Başlangıç | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 Yıl | Saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarih | Mirasçı, saklı payının ihlal edildiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açmalıdır |
| 10 Yıl (Vasiyetname) | Vasiyetnamenin açılma tarihi | Vasiyetnamelere ilişkin tenkis davalarında vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl |
| 10 Yıl (Diğer Tasarruflar) | Mirasın açılması (ölüm) tarihi | Sağlararası kazandırmalar ve miras sözleşmeleri için ölümden itibaren 10 yıl |
30 Yıl Sonra Miras Davası Açılabilir mi?
Tenkis davası için hayır. Tenkis davası en geç 10 yıl içinde açılmalıdır. Ancak:
- Muris muvazaası davası: Zamanaşımı yoktur, her zaman açılabilir
- Miras sebebiyle istihkak davası: Kötüniyetlilere karşı 20 yıl
- Mirasçılık belgesinin iptali: Süre sınırı yoktur
10 Yıl Sonra Dava Açılabilir mi?
Tenkis davası için 10 yıllık süre kesin hak düşürücü süredir. Bu süre geçtikten sonra tenkis davası açılamaz. Ancak tenkis def’i her zaman ileri sürülebilir.
Tenkise Tabi Tasarruflar
Tüm tasarruflar tenkise tabi değildir. Kanun, tenkise tabi olacak tasarrufları sınırlı olarak belirlemiştir.
1. Ölüme Bağlı Tasarruflar (Tamamı Tenkise Tabi)
- Vasiyetname ile yapılan kazandırmalar
- Miras sözleşmesi ile yapılan kazandırmalar
- Mirasçı atama
- Belirli mal vasiyeti
2. Sağlararası Kazandırmalar (TMK m. 565)
Sağlararası tasarrufların yalnızca kanunda sayılanları tenkise tabidir:
- Mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar
- Geri verilmemek kaydıyla altsoya yapılan malvarlığı devri veya borçtan kurtarma
- Alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi
- Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacıyla yapılan kazandırmalar (ivazlı feragat)
- Miras bırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar
- Ölümünden önceki 1 yıl içinde adet üzere verilen hediyeler dışındaki bağışlamalar

Tenkis Sırası (TMK m. 570)
Tenkis Sırası (TMK m. 570)
Birden fazla tenkise tabi tasarruf varsa, tenkis belirli bir sıra izlenerek yapılır:
Öncelikle vasiyetname ve miras sözleşmesi ile yapılan kazandırmalar tenkis edilir.
Ölüme bağlı tasarrufların tenkisi saklı payı karşılamazsa, sağlararası kazandırmalara gidilir.
Birden fazla sağlararası kazandırma varsa, en son yapılandan başlanarak geriye doğru tenkis edilir.
Kamu tüzel kişileri ve kamuya yararlı vakıf/derneklere yapılan tasarruflar en son tenkis edilir.
Tenkis Hesabında Hangi Tarih Esas Alınır?
Tenkis hesabında miras bırakanın ölüm tarihi esas alınır. Tasarruf oranı ve saklı paylar, terekenin miras bırakanın ölüm günündeki değerine göre hesaplanır.
Tenkis Hesaplaması
Tasarruf Edilebilir Kısım = Tereke – Saklı Paylar ToplamıTereke = Aktif Malvarlığı – (Borçlar + Cenaze Masrafları + 3 Aylık Geçim Giderleri)
Saklı Pay = Yasal Miras Payı × Saklı Pay Oranı
Taşınmazların rayiç değeri, miras bırakanın ölüm tarihindeki piyasa değerine göre bilirkişi raporu ile belirlenir.
Tenkis Davası Nasıl İspatlanır?
Tenkis davasında ispat yükü davacıya (saklı paylı mirasçıya) aittir. Davacı şunları ispatlamalıdır:
- Saklı paylı mirasçı olduğunu (veraset ilamı ile)
- Tenkise tabi tasarrufun varlığını (tapu kayıtları, banka kayıtları, vasiyetname)
- Tasarruf oranının aşıldığını (tereke tespiti davası, bilirkişi raporu)
- Saklı payın ihlal edildiğini (hesaplama ile)
Delil Türleri
- Tapu kayıtları ve tedavül kayıtları
- Banka hesap hareketleri
- Vasiyetname ve miras sözleşmesi
- Tanık beyanları
- Bilirkişi raporları (değer tespiti)
- Veraset ilamı
Tenkis Davası Kazanılırsa Ne Olur?
Tenkis davasının kabulü halinde mahkeme, tenkise tabi tasarrufun saklı payı aşan kısmının iptaline karar verir.
Tenkis Kararının Sonuçları
Ayni Tenkis
Taşınmaz veya belirli bir mal söz konusuysa, mülkiyetin saklı pay oranında davacıya geçmesine karar verilir. Tapu iptali ve tescil hükmü kurulur.
Şahsi (Nakdi) Tenkis
Mal bölünemez nitelikteyse veya devredilmişse, saklı paya karşılık gelen bedelin ödenmesine hükmedilir.

Tenkis Davasında Tapu Bozulur mu?
Tenkis Davasında Tapu Bozulur mu?
Evet, tenkis davası kabul edilirse tapu kaydı bozulabilir. Mahkeme, taşınmazın saklı pay oranında davacı adına tesciline karar verebilir. Ancak bu durum tenkisin ayni olarak uygulanabildiği hallerde geçerlidir.
Taşınmaz üçüncü kişiye devredilmişse:
- Kötüniyetli üçüncü kişi: Tenkis davası açılabilir (YİBK 1975/7-1)
- İyiniyetli üçüncü kişi: Tenkis davası açılamaz, bedel talebi yapılır
Tenkis Davası Ne Kadar Sürer?
Tenkis davasının süresi, davanın karmaşıklığına, delillerin toplanmasına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir.
| Aşama | Ortalama Süre |
|---|---|
| İlk Derece Mahkemesi | 1-2 yıl |
| İstinaf (Bölge Adliye) | 6 ay – 1 yıl |
| Temyiz (Yargıtay) | 1-2 yıl |
| Toplam Süre | 2-4 yıl (ortalama) |
Mirası Reddeden Tenkis Davası Açabilir mi?
Hayır, mirası reddeden kişi tenkis davası açamaz. Mirasın reddi halinde kişi mirasçılık sıfatını kaybeder ve saklı pay hakkını talep edemez.
Saklı Pay Hangi Durumlarda Alınamaz?
Saklı pay hakkının kullanılamayacağı veya kaybedileceği durumlar:
- Mirasın reddi: Mirası reddeden saklı pay talep edemez
- Mirastan feragat: Feragat sözleşmesi yapan saklı pay talep edemez
- Mirasçılıktan çıkarma (ıskat): Geçerli ıskat halinde saklı pay alınamaz
- Mirastan yoksunluk: TMK m. 578’deki hallerde miras hakkı kaybedilir
- Sürenin geçmesi: 1 yıllık veya 10 yıllık süre geçerse dava açılamaz
- Saklı payın ihlal edilmemesi: Terekeden saklı pay elde edilebiliyorsa dava açılamaz
Saklı Pay Kalktı mı?
Hayır, saklı pay kaldırılmadı. Ancak 2007 yılında yapılan değişiklikle:
- Kardeşlerin saklı pay hakkı kaldırıldı
- Altsoyun saklı pay oranı 3/4’ten 1/2’ye düşürüldü
- Anne-babanın saklı pay oranı 1/2’den 1/4’e düşürüldü
- Sağ kalan eşin saklı payı korundu
Saklı Paylı Mirasçı Mirastan Çıkarılabilir mi?
Evet, belirli şartlarla mümkündür. TMK m. 510-512’de düzenlenen mirasçılıktan çıkarma (ıskat) kurumu ile saklı paylı mirasçı mirastan çıkarılabilir.
Iskat Sebepleri
- Mirasçının, miras bırakana veya yakınlarına ağır bir suç işlemesi
- Mirasçının, aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi
Iskat sebebi vasiyetnamede açıkça belirtilmelidir. Sebep gerçeği yansıtmıyorsa, ıskat edilen mirasçı iptal davası açabilir.
Miras Bırakan Sağken Mallarını Paylaştırdıysa Ne Yapılabilir?
Miras bırakanın sağlığında mallarını paylaştırması halinde mirasçıların başvurabileceği yollar:
1. Tenkis Davası
Sağlararası kazandırmalar TMK m. 565 kapsamında ise (bağışlama, miras payına mahsuben devir vb.) ve saklı pay ihlal edilmişse tenkis davası açılabilir.
2. Muris Muvazaası Davası
Gerçekte bağış olan işlem satış gibi gösterilmişse muris muvazaası davası açılabilir. Bu davada zamanaşımı yoktur.
3. Hangi Durumlar Mirastan Mal Kaçırmaya Girmez?
- Gerçek satış bedeli karşılığı yapılan devirler
- Ölünceye kadar bakma sözleşmesi (gerçek bakım varsa)
- Makul bedel karşılığı yapılan işlemler
- Adet üzere verilen hediyeler

Mirasçılardan Biri Evi Satmak İstemezse Ne Olur?
Mirasçılardan Biri Evi Satmak İstemezse Ne Olur?
Miras paylaşımında mirasçılar anlaşamazsa veya biri satışa rıza göstermezse:
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılabilir
- Mahkeme satışa veya aynen taksime karar verebilir
- Satış açık artırma ile yapılır
- Bedel mirasçılara payları oranında dağıtılır
Miras Davasında Avukat Yüzde Kaç Alır?
Miras davalarında avukatlık ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve avukat-müvekkil anlaşmasına göre belirlenir.
| Dava Türü | 2025 Asgari Ücret |
|---|---|
| Tenkis ve Mirasta İade Davası | 38.000 TL’den az olmamak üzere dava değerinin %16’sı |
| Muvazaa Nedeniyle Tapu İptal | 44.000 TL’den az olmamak üzere dava değerinin %16’sı |
| Ortaklığın Giderilmesi | 25.000 TL’den az olmamak üzere payın %10’u |
| Vasiyetnamenin İptali | 15.000 TL’den az olmamak üzere |
Uygulamada avukatlar genellikle dava değerinin %10-20 oranında ücret talep eder.
Tenkis Davası Emsal Kararlar
Sıkça Sorulan Sorular
Tenkis Davası İçin Profesyonel Hukuki Destek
Saklı pay ihlali, miras paylaşımı ve tenkis davası süreçlerinde uzman avukat desteği ile haklarınızı koruyun.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.